E vizitova Muzeun Arkeologjik të Stambollit dhe, pa e kuptuar, takova gjysmën e historisë.

Muzet Arkeologjike të Stambollit: Ku takova gjysmën e historisë

Çfarë dite!

Mendova se do të vizitoja një muze.

Në vend të kësaj, disi udhëtova nëpër disa qytetërime, takova mbretër, perëndi, perandorë dhe njerëz të zakonshëm që kishin jetuar mijëra vjet para meje—dhe u ktheva duke pyetur veten nëse vërtet e kisha kaluar gjysmën e ditës në Stamboll apo kisha rënë pa dashje në një vrimë kohe.

Destinacioni im ishte Muzeu Arkeologjik i Stambollit.

Dhe, sinqerisht, nuk isha e përgatitur për atë që më priste brenda.

Një kopsht, një kishë dhe pastaj… një botë tjetër

Shëtitja ime nisi në kopshtet e Pallatit Topkapi.

Ishte një nga ato ditët në Stamboll kur mendon se po shkon thjesht diku, por qyteti vazhdon t’i shtojë udhëtimit tënd edhe një shtresë tjetër.

Hyra në kopshtet e pallatit dhe vazhdova të ecja.

Në të majtë qëndronte Shën Irina, e qetë dhe madhështore.

U ndala për një çast.

Por kjo është një histori tjetër—dhe i premtova vetes se do t’ju tregoja siç duhet për Shën Irenën një ditë tjetër.

Kështu që vazhdova.

Pak më tutje, u ktheva majtas.

Dhe ja ku ishte.

Hyrja e Muzeut Arkeologjik të Stambollit.

Kisha mbërritur.

Nuk e kisha aspak idenë se sa orë, qytetërime dhe personazhe historike më prisnin.

Pushova së numëruari sallat

Hyra në muze dhe shumë shpejt kuptova diçka:

Një vizitë nuk mjaftonte aspak.

Kishte aq shumë salla, objekte, skulptura, mbishkrime dhe histori, sa pas njëfarë kohe pushova së përpjekuri të mbaja mend se çfarë vinte më pas.

Në vend të kësaj, thjesht ndoqa udhëtimin.

Greqia e lashtë.

Roma.

Bizanti.

Bota osmane.

Qytetërime dhe kultura që ekzistonin shumë kohë para se Stambolli të quhej Stamboll.

Çdo sallë dukej sikur thoshte:

«Mendon se e njeh historinë? Eja edhe pak më tej.»

Dhe sigurisht, vazhdova.

Kryesisht, duke ndjekur turmën…

Më kujtohet se ishte verë.

Që do të thoshte dy gjëra:

Bënte vapë.

Dhe sigurisht që nuk isha vetëm.

Muzeu ishte i mbushur me njerëz, ndaj u gjenda duke bërë atë që bënin të gjithë—duke ecur ngadalë pas njerëzve përpara meje.

Hap pas hapi.

Sallë pas salle.

Qytetërim pas qytetërimi.

U përpoqa të isha e duruar.

Vërtet, u përpoqa.

Por pastaj e kapa veten duke u mërzitur pak.

Pse?

Sepse jo të gjithë dukej se e kuptonin konceptin «ka radhë».

Disa vizitorë përpiqeshin të kalonin përpara të tjerëve.

Dhe papritur e gjeta veten duke bërë një bisedë shumë serioze me veten:

«Niobe, ke udhëtuar mijëra vjet nëpër histori. Me siguri mund t’ia dalësh edhe me disa njerëz që përpiqen të të parakalojnë.»

Mora frymë thellë.

Historia na mëson durimin, apo jo?

Me sa duket, më duhen ende ca mësime.

Historianët e vegjël

Një gjë që më pëlqeu veçanërisht ishte të shihja një grup nxënësish që vizitonte muzeun.

Kishte fëmijë që ecnin nëpër galeri dhe shikonin objekte të krijuara mijëra vjet më parë.

Dhe kjo më pëlqeu shumë.

Sepse historia nuk duhet të fillojë kur jemi të rritur.

Ajo duhet të fillojë kur jemi kureshtarë.

Kur një fëmijë sheh një skulpturë të lashtë dhe pyet:

«Kush e bëri këtë?»

«Pse?»

«Sa e vjetër është?»

«Çfarë i ndodhi atij personi?»

Atëherë historia merr jetë.

Nuk është më thjesht një datë në një libër shkollor.

Bëhet një histori njerëzore.

Dhe ndoshta ky është një nga vendet më të mira për ta mësuar.

Jo vetëm në klasë—por duke qëndruar përpara diçkaje që dikush e ka krijuar mijëra vjet më parë.

Historia është edhe jashtë

Pikërisht kur mendova se kisha parë mjaftueshëm, dola në kopshtet e muzeut.

Dhe aty më prisnin edhe më shumë histori.

Varre të lashta prej guri dhe sarkofagë qëndronin jashtë, duke zënë qetësisht vend në kopsht, sikur të kishin gjithë të drejtën të ishin aty.

Sigurisht që e kishin.

Ecja mes tyre dhe mendoja:

Historia brenda. Historia jashtë.

Nuk kishte ku të shpëtoje prej saj.

Dhe ndoshta kështu duhet të jetë pikërisht.

Por, në fund të fundit, çfarë është historia?

Kjo ishte mendimi që më mbeti në mendje pasi dola.

Çfarë është historia?

A është emri i një mbreti i gdhendur në gur?

A është një skulpturë e bukur?

A është një varr?

A është një perandori që u zhduk?

A është një luftë, një pallat, një tempull apo një qytet i lashtë?

Ndoshta.

Por mendoj se historia është diçka më shumë.

Historia janë njerëzit.

Njerëzit që deshën.

Njerëzit që udhëtuan.

Njerëzit që ndërtuan shtëpi.

Njerëzit që shkonin në tregje.

Njerëzit që shqetësoheshin për të nesërmen.

Njerëzit që rritën fëmijë.

Njerëzit që ëndërruan.

Njerëzit që besonin se bota e tyre do të vazhdonte përgjithmonë.

E megjithatë ja ku isha unë, mijëra vjet më vonë, duke qëndruar përpara gjurmëve të jetës së tyre.

Ata nuk e kishin idenë se një ditë do të vija t’i kërkoja.

Dhe unë nuk e kisha idenë sa shumë do të kënaqesha duke i takuar.

Dita ime me mijëra vjet

Kur hyra në Muzeun Arkeologjik, mendova se po vizitoja një koleksion objektesh të vjetra.

Kur dola, u ndjeva sikur kisha udhëtuar.

Jo me avion.

Jo me tren.

As me varkë përtej Bosforit.

Kisha udhëtuar nëpër kohë.

Kisha takuar qytetërime pa i ditur gjuhët e tyre.

Kisha qëndruar pranë objekteve të punuara nga duar që u zhdukën shekuj më parë.

Kisha parë fëmijë që zbulonin historinë.

Isha bërë e paduruar me vizitorët.

Isha kujtuar vetes të isha e duruar.

Dhe diku mes varreve të lashta, skulpturave dhe galerive të mbushura plot, kuptova diçka:

Muzeu nuk është në të vërtetë një vend ku ruhen objekte të lashta.

Është një vend ku historitë e vjetra presin që dikush t’i dëgjojë.

Dhe ndoshta prandaj një vizitë nuk mjaftonte.

Mendoj se lashë pas disa qytetërime.

Prandaj, natyrisht…

Do të më duhet të kthehem.

Në fund të fundit, më duhet ende të kap mijëra vjet histori.

Niobe_