Fildami Cistern in Istanbul

De Oude Cisterne van Hebdomon Ontdekken

Er zijn plekken in Istanbul die je eenvoudig kunt voorbijlopen, zonder de buitengewone geschiedenis te beseffen die achter hun muren verscholen ligt. De Fildami-cisterne in Bakırkoy is er zo één.

Toen Niobe nader keek naar de minder bekende historische hoeken van Istanbul, ontdekte ze dat dit enorme openluchtreservoir vroeger bekend stond als de Cisterne van de Hebdomon.

Vandaag de dag staat Fildami in Osmaniye, Bakırkoy, maar tijdens het Byzantijnse tijdperk stond dit gebied bekend als Hebdomon, wat "de Zevende" betekent. Het was een belangrijke buitenwijk buiten de oude stadsmuren, verbonden met keizerlijke residenties, militaire activiteiten en de weg die vanuit Constantinopel naar het westen liep.

Eén van de vier grote openluchtcisternes van Istanbul

Fildami is een van slechts vier belangrijke overgebleven Byzantijnse openluchtcisternes in Istanbul. Drie bevinden zich binnen de historische omwallde stad, terwijl Fildami het opmerkelijke voorbeeld buiten de muren is, in het huidige Bakırkoy.

In tegenstelling tot de beroemde ondergrondse Basilica Cisterna, was Fildami een enorm reservoir dat openstond naar de lucht.

De overgebleven structuur meet ongeveer 127 bij 76 meter, goed voor bijna 9.700 vierkante meter. De massieve muren waren ontworpen om de enorme druk van het opgeslagen water te weerstaan. Sommige secties van de muren zijn meerdere meters dik.

Staande naast die muren, kon Niobe niet nalaten zich af te vragen hoe anders dit landschap eruit moet hebben gezien toen het reservoir vol water stond.

Waarom werd Fildami gebouwd?

De precieze bouwdatum blijft een onderwerp van wetenschappelijke discussie. Bronnen situeren de bouw breed tussen de late oudheid/vroeg-Byzantijnse periode en de 7e–8e eeuw, terwijl architecturaal bewijs onderzoekers ook heeft geleid tot associatie met de 5e–6e eeuw.

Het doel ervan is echter veel duidelijker.

Het reservoir maakte deel uit van de waterinfrastructuur die het belangrijke gebied Hebdomon bediende. Men denkt dat het water leverde aan keizerlijke en militaire installaties, waaronder het gebied geassocieerd met de keizerlijke paleizen Magnaura en Jucundianae, evenals het nabijgelegen legerkamp.

Dit maakt Fildami meer dan alleen een oud watertank. Het is een herinnering dat Byzantijns Constantinopel afhankelijk was van een enorm en geavanceerd systeem voor het verzamelen, vervoeren en opslaan van water.

Van Byzantijns reservoir naar "Olifantenstal"

En dan neemt het verhaal een onverwachte wending.

Tijdens de Ottomaanse periode raakte het verlaten reservoir geassocieerd met olifanten. De naam Fildami wordt doorgaans uitgelegd als "olifantenstal" of "olifantenverblijf". Bronnen beschrijven de traditie dat olifanten behorend bij het leger of het paleis hier werden gehouden.

Niobe hield vooral van dit deel van het verhaal.

Stel je voor dat je binnen de enorme muren van een Byzantijns reservoir staat en beseft dat, eeuwen later, dezelfde ruimte een volledig ander leven had.

Water vulde ooit het grote bassin.

Later werden olifanten geassocieerd met de locatie.

Geschiedenis laat een plek zelden met slechts één verhaal achter.

Fildami als "Cukurbostan"

Na het verliezen van zijn oorspronkelijke functie, werd de cisterne ook gebruikt als een ingegraven tuin of landbouwgebied, onderdeel van de traditie van de cukurbostan-ruimtes van Istanbul.

Dit is een andere fascinerende transformatie: een monumentaal stuk Byzantijnse infrastructuur dat deel gaat uitmaken van het alledaagse stedelijke leven.

Vandaag de dag is de omliggende wijk drastisch veranderd, maar de enorme metselwerkmuur bewaart nog steeds het geheugen van het oude landschap.

Wat kun je vandaag zien?

Bezoekers kunnen nog steeds de schaal van Fildami waarderen door rond de overgebleven muren te lopen en naar beneden te kijken in het enorme interieur.

De constructie is bijzonder indrukwekkend. De muren gebruiken afwisselende lagen van steen en baksteen, een kenmerkende techniek van Byzantijnse bouw. De overgebleven metselwerk, massieve steunberen en structurele details onthullen hoe ingenieurs de druk moesten beheersen die werd veroorzaakt door zo'n enorme hoeveelheid water.

Fildami had ook een modern leven. In de late 20e eeuw werd het aangepast voor gebruik als een openluchtlocatie voor evenementen en concerten, hoewel concerten later stopten vanwege bezorgdheid over trillingen die de historische structuur en de omgeving zouden beïnvloeden.

Vandaag de dag wordt de site lokaal beheerd en maakt het deel uit van het historische landschap van Bakırkoy.

Niobe's gedachte

Voor Niobe is Fildami niet gewoon nog een Byzantijns monument om af te vinken van een sightseeinglijst.

Het is een plek waar verschillende versies van Istanbul samenkomen.

Byzantijns Constantinopel had enorme reservoirs nodig om te overleven.

Hebdomon was een belangrijke keizerlijke en militaire buitenwijk.

De Ottomaanse wereld gaf het verlaten reservoir een ander doel en zijn gedenkwaardige naam.

En modern Istanbul is er allemaal omheen gegroeid.

Misschien is dit wel wat het ontdekken van minder bekende delen van Istanbul zo lonend maakt. Je hoeft niet altijd voor de Hagia Sophia te staan of door de Grote Bazaar te lopen om geschiedenis te voelen.

Soms wacht geschiedenis rustig achter een straat in een wijk in Bakırkoy.

En soms, zoals Niobe, moet je gewoon nieuwsgierig genoeg zijn om te kijken.

Travel Inn Turkey nodigt je uit om niet alleen het beroemde Istanbul te ontdekken, maar ook de verborgen plekken waar de buitengewone verhalen van de stad blijven leven.