Azize İrini'nin İçindeki Niobe'nin Sessiz Anı

Ay İrini

Bazen en iyi keşifler, neredeyse gözden kaçırdıklarınız olur.

Bu benim İstanbul Arkeoloji Müzesi'ne giderken başıma geldi.

Topkapı Sarayı'nın bahçelerine girmiş ve müzeye doğru yürürken Ay İrini'yi fark ettim. Bu önemli bir Bizans kilisesi olduğunu biliyordum ve Ayasofya ile yakın bir bağı olduğundan da haberdardım. Ancak yine de, onu önümde orada dururken görmek, hakkında okumaktan farklıydı.

Doğal olarak, durdum.

Ay İrini—Aya İrini—ilginç bir yaşama sahip. Ayasofya'nın aksine, asla bir camiyeye dönüştürülmedi. Yüzyıllar boyunca bina çeşitli amaçlarla kullanıldı; depolama ve ambar alanı olarak, daha sonra ise konser mekanı ve müze olarak.

Ottoman sarayıyla bağlantılı, özellikle dokunaklı bulduğum bir hikâye de var: Kilise, Ortodoks annesine ibadet edebileceği bir yer olmasını isteyen bir padişahın isteğiyle ilişkilendirilmiştir.

Tarih aniden çok kişisel hissettirdi.

Ve sonra içeri adım attım…

Nihayet bir misafirimle birlikte Saint Irene'ye girdiğim gün, şaşırtıcı derecede sessizdi. Çok fazla insan yoktu; bu da deneyimi daha da özel kıldı.

Yüzlerce yıllık devasa iç mekâna baktım ve sütunları ile üzerlerindeki haçları fark ettim. Bir an için kilisenin yüzyıllar önce nasıl olması gerektiğini hayal etmeye çalıştım.

Ve sonra kesinlikle beklediğim bir şey gördüm.

Bir sahne. Ve bir piyano.

O akşam bir konser olacaktı.

Böylece Saint Irene hakkındaki ilk gerçek anım sessizlik değildi.

Müzikti.

Piyanoist prova yapıyordu ve bu, antik binaya canlılık katmıştı gibi görünüyordu. Yüzyıllarca tarihe tanıklık etmiş Bizans duvarları, şimdi akşam konserine hazırlanan modern bir piyanisti dinliyordu.

Zamanların ne garip ve ne güzel bir buluşmasıydı bu.

Ziyaretçilerin izin verilen kadar ilerledim ve yavaşça etrafı süzdüm. Çoğu insanın durup sadece bakmakta olduğu görülüyordu; belki de tam olarak benim yaptığım şeyi yapıyorlardı—bu yerin eskiden nasıl olduğunu hayal etmeye çalışıyorlardı.

Kilise bir zamanlar Bizans dünyasının kalbinde duruyordu. Rahipleri, Ayasofya'nın rahipleriyle aynı dini dünyayla bağlantılıydı. Nesiller burada dua etti, burada vaazlar dinledi ve bu duvarların etrafında tarihin gelişimini izledi.

Ve şimdi bir piyano vardı.

Bu zıtlığı sevdim.

O ilk ziyaretten beri Saint Irene'yi birçok kez geçtim. Ve neredeyse her seferinde duruyorum.

Derin bir nefes alıyorum.

Ve birkaç fotoğraf daha çekiyorum.

Çünkü bina hiç tam olarak aynı görünmüyor sanki.

Ve sonra en güzel sürprizlerimden biri geldi: Snow içindeki Saint Irene'yi gördüm.

İstanbul hakkında gerçekten bir şeyi o zaman anladım.

Aynı yeri on kez ziyaret edebilirsiniz ve yine de aynı deneyimi yaşamazsınız.

Işık değişir.

İnsanlar değişir.

Hava durumu değişir.

Kendi ruh haliniz değişir.

Bir gün içeride bir piyanist prova yapıyor.

Başka bir gün sessizlik var.

Başka bir gün, kar antik taşları çevreliyor.

Belki de bu yüzden İstanbul hakkında bir hikâyenin gerçekten bitmesine inanmam.

Bunu bana Saint Irene öğretti.

Başka bir müzeye giderken oraya gittim.

Bunun yerine, bir Bizans kilisesi, bir piyano, bir anı ve sonunda tüm yeri tamamen farklı hissettiren bir kış fotoğrafı buldum.

Öyleyse, bir sonraki sefere Archaeological Museum'a giderken Topkapı Sarayı'nın bahçelerinden geçerken acele etmeyin. Yanınıza bakın.

Belki de sizi bekleyen Saint Irene'yi bulursunuz.

Ve kim bilir?

Belki de çalan bir müzik olacaktır.