Türk Bağlaması: Türkiyənin Şirin Təbəqələri

Mən baklavanın necə göründüyünü bildiyimi düşünürdüm.

Kvadratlar. Romblar. Qızılı təbəqələr. Üstünə səpilmiş fıstıqlar.

Sonra Türkiyə səyahətim zamanı bir qülləyə rast gəldim.

Daş qüllə deyil.

Qədim qüllə deyil.

Baklava qülləsi.

Kiçik bir peşəkar çörək dükanının şüşəsi arxasında qürurla dururdu, nazik xəmir təbəqələri, kərə yağı və fıstıqdan hazırlanmış, qatların arasında şərbət parlayırdı.

Ona baxıb qaldım.

“Bu, həqiqətən baklavadır?” – soruşdum.

Piştaxta arxasındakı kişi gülümsədi.

“Təbii ki.”

Sanki göyün həqiqətən mavi olub-olmadığını soruşmuşdum kimi cavab verdi.

Qüllənin üstünə barmaq göstərdim.

“Və insanlar bunu yeyir?”

O, güldü.

“Məqsəd elə budur.”

Mən bir ədəd sifariş etdim.

İlk tikə təhlükəli dərəcədə dadlı idi.

Xəmir yumşaqca çatladı. Ardınca fıstıq gəldi. Sonra şirinlik gəldi – zəngin, isti və şübhəsiz türkəyə məxsus.

Birdən bir şeyi anladım.

Baklava sadəcə şirniyyat deyil.

Bu, yeyilə bilən memarlıqdır.

Təbəqələr onun mərtəbələridir.

Fıstıqlar onun bəzəyidir.

Şərbət isə hər şeyi bir yerdə saxlayan sirrdir.

Şirniyyatçı isə?

Memarın özüdür.

Amma macəram hələ bitməmişdi.

Bir az sonra başqa bir qüllə kəşf etdim.

Bu, kadayifdən hazırlanmışdı – qızılı rənglı, incə doğranmış xəmir telləri, demək olar ki, incə qızıl saçlara bənzəyirdi.

Daha hündür, daha tünd və gözəl dərəcədə dağınıq idi.

Mən ona Kadayif Qülləsi adını verdim.

Aşpaz mənə baxdı.

“Künefe”, – düzəliş etdi.

“Ah,” – dedim. “Deməli, qüllənin adı var.”

O, başını tərpətdi.

Sonra məni güldürən bir şey əlavə etdi:

“Hər qüllənin bir adı olmalıdır.”

Kadayif baklavadan fərqlənirdi.

Kənarı xırtıldayan.

İçi yumşaq və isti.

Ortada isə pendir gizlənmişdi.

Pendir!

Aşpaza inanmayan nəzərlərlə baxdım.

“Şirniyyata pendir qoyursunuz?”

O, gülümsədi.

Mən yenidən bir tikə aldım.

İsti pendir xəmirlə şərbət arasında uzanırdı və birdən şirniyyatın necə olmalı olduğu barədə diqqətlə qurduğum qaydalar tamamilə alt-üst oldu.

Həmin günortadan sonra şirniyyatları yemək sonunda sadəcə sifariş edilən şeylər kimi düşünməyi dayandırdım.

Türkiyədə onlar bir təcrübə ola bilər.

Bir söhbət.

Bir ənənə.

Yad biri ilə oturmaq üçün bir səbəb.

Kimsə üçün nənəsinin bunu necə hazırladığını izah etmək üçün bir səbəb.

Və görünür, bəzən qüllə tikmək üçün bir səbəb.

Əllərim yapışqan, üzüm təbəssümlə çörək dükanından çıxdım.

Şirin bir şey axtarmağa gəlmişdim.

Əvəzində Türk mədəniyyətinin kiçik bir parçasını tapdım.

Bbəlkə də səyahətin problemi budur.

Evdən nə axtardığını bildiyini düşünərək çıxırsan.

Sonra Türkiyə sakitcə tamamilə gözlənilməz bir şeyi qarşında qoyur.

Sən isə bir tikə alırsan.

Və sonra Türkiyədə hər səyyahın nəhayət cavablandırmalı olduğu iki sualla üzləşdim:

Bir adam görəsən neçə tikə baklava yeyə bilər?

Və bir çamadan qanuni – ya da emosional olaraq – neçə möhürlənmiş qutu evə apara bilər?

Birinci suala cavabım yox idi. Mədəm “Kifayətdir” deyirdi. Gözlərim isə “Bir dənə də”.

Ona görə, əziz səyyah, əgər şirin qüllələr üçün Türkiyəyə gedirsənsə, mənim məsləhətimi xatırla: çamadanında bir az yer burax… və öz özünə nəzarətində heç yer buraxma. Axı kalorilər yox olur.

Və unutma: ən yaxşı baklava qutusunun gözəl görünməsinə görə aldığın deyil, məhz sevdiyin və evə aparmağa dəyər bildiyin baklavadır.

Niobe_