Hagia Euphemia in het Hippodroom van Istanbul
Niobe's onverwachte ontdekking
Hagia Euphemia in het Hippodroom van Istanbul
Sommige ontdekkingen zijn gepland.
Andere gebeuren gewoon.
En soms zijn de meest fascinerende plekken in Istanbul juist diegene waar je nooit naar op zoek was.
Dat gebeurde mij precies op een prachtige dag terwijl ik rondliep in het Hippodroom van Constantinopel.
Ik was niet op zoek naar een kerk.
Ik volgde geen historische kaart.
Ik zocht zelfs niet naar een ander Byzantijns monument.
Ik zag gewoon een vriend zitten bij een hek en besloot erheen te lopen om hallo te zeggen.
En toen merkte ik het.
Een klein bordje.
Een naam.
Hagia Euphemia.
Ik bleef staan.
Voor een moment leek het lawaai van het moderne Istanbul te verdwijnen.
Ik stond daar en las de informatie aandachtig, probeerend te begrijpen wat er onder mijn voeten en om me heen verborgen lag. Tot dat moment was ik langs deze plek gelopen zonder er echt aandacht aan te schenken.
Hoeveel andere mensen hadden precies hetzelfde gedaan?
Iedere dag lopen lokale bewoners, bezoekers en toeristen door het Hippodroom. Ze fotograferen de oude monumenten, wandelen tussen de obelisken, bezoeken de Blauwe Moskee en de Hagia Sophia, en zetten hun reis voort.
Toch lag hier, bijna onopgemerkt, nog een hoofdstuk van Constantinopel.
Een hoofdstuk dat veel mensen misschien nooit zullen opmerken.
Ik ging zitten en stelde me het verleden voor
Het weer was prachtig, dus ik zat even op een naburig hek.
En plotseling begon ik mezelf een simpele vraag te stellen:
Wat was dit voor plek voordat het een archeologische site werd, omringd door modern Istanbul?
Het was moeilijk om je dat voor te stellen.
Vandaag de dag lopen mensen erlangs met boodschappentassen, camera's in de hand, op hun telefoon kijkend en op zoek naar hun volgende bestemming.
Maar eeuwen geleden maakte dit gebied deel uit van Constantinopel.
Het Hippodroom was één van de grote publieke en ceremoniële ruimtes van de Byzantijnse hoofdstad. In de buurt stonden paleizen, kerken en andere gebouwen die verbonden waren met de keizerlijke wereld.
En Hagia Euphemia had zijn eigen opmerkelijke verhaal.
De overgebleven structuur maakte oorspronkelijk deel uit van een paleiscomplex en is verbonden met het paleis van de hoge ambtenaar Antiochos. De centrale ontvangstzaal werd later omgebouwd tot een kerk gewijd aan Heilige Eufemia.
Plotseling leken de kleine archeologische restanten voor mij niet meer zo klein.
Zij behoorden tot een veel groter verhaal.
Heilige Eufemia bracht me terug naar een ander Istanbul
En toen herinnerde ik me iets.
Ik had al eens een andere kerk bezocht die gewijd was aan Heilige Eufemia.
Niet hier.
Aan de Aziatische kant van Istanbul, in Kadıköy.
Die herinnering verbond plotseling twee verschillende delen van de stad voor mij.
Één Heilige.
Twee kanten van Istanbul.
Twee verschillende plekken.
En eeuwen geschiedenis ertussen.
Het verhaal van Heilige Eufemia is diep verbonden met Chalcedon, vandaag de dag Kadıköy. Haar oorspronkelijke heiligdom was daar, en haar verering werd bijzonder belangrijk na het Concilie van Chalcedon in 451. Later, tijdens de zevende eeuw, werden haar relieken overgebracht naar Constantinopel en ondergebracht in de buurt van het Hippodroom.
Ik keek opnieuw naar de restanten.
Nu keek ik niet simpelweg naar stenen.
Ik keek naar een verbinding tussen het oude Chalcedon en Constantinopel.
Tussen de Aziatische en Europese kant van het huidige Istanbul.
Tussen het Istanbul dat ik vandaag ken en het Constantinopel dat vele eeuwen geleden bestond.
Een kerk verborgen in het zicht
Wat me het meest fascineerde, was hoe makkelijk het was om dit over het hoofd te zien.
Er was geen grandioze entree die aankondigde:
"Hier staat een belangrijke Byzantijnse kerk."
Er was geen enorm monument dat de skyline domineerde.
Alleen archeologische restanten, een bordje, de omliggende straten en mensen die doorgingen met hun dag.
Toch had deze plek ooit enorme religieuze en historische betekenis.
De kerk werd de Kerk van Heilige Eufemia in het Hippodroom, bekend in het Grieks als Ἁγία Εὐφημία ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ.
Het overleefde dramatische periodes van de Byzantijnse geschiedenis, waaronder de iconoclastische controverse, latere restauraties en de Latijnse bezetting van Constantinopel. Archeologische opgravingen brachten uiteindelijk belangrijke restanten van de kerk en fragmenten van haar middeleeuwse fresco-schilderingen aan het licht.
De site werd in de twintigste eeuw archeologisch herontdekt. Opgravingen begonnen nadat restanten en fresco's in het gebied waren geïdentificeerd, met verder onderzoek in de jaren 1940 en 1950.
En ik had het ontdekt simpelweg omdat ik hallo ging zeggen tegen een vriend.
De onverwachte ontdekkingen zijn soms de beste
Ik glimlachte.
Dit was precies het soort ontdekking waar ik zo van houd in Istanbul.
Je kunt een hele dag plannen.
Je kunt een route voorbereiden.
Je kunt elk beroemd monument op je kaart markeren.
En dan geeft Istanbul je plotseling iets waar je niet naar op zoek was.
Een klein bordje.
Een vergeten ruïne.
Een oude kerk.
Een verhaal dat zich achter een modern hek verschuilt.
Die middag werd Hagia Euphemia nog een onverwacht hoofdstuk in mijn reis door Istanbul.
Ik was gekomen om gewoon hallo te zeggen.
In plaats daarvan vond ik mezelf naast het Hippodroom zitten, keizers, hofelingen, aanbidders en pelgrims voorstellend die ooit door ditzelfde deel van Constantinopel liepen.
En ik bleef denken aan de mensen die langs mij liepen.
Hoeveel wisten wat hier was?
Hoeveel waren gestopt om het bordje te lezen?
Hoeveel zouden gewoon voorbijlopen?
Misschien is dat wel wat Istanbul zo uitzonderlijk maakt.
De geschiedenis staat niet altijd voor je als een prachtig monument.
Soms wacht het rustig.
Soms moet je een klein bordje opmerken.
Soms moet je stoppen.
En soms, zoals Niobe, moet je gewoon op het juiste moment op de juiste plek zijn.
Wederom een ontdekking. Wederom een verhaal.
Terwijl ik eindelijk opstond en mijn wandeling vervolgde, wist ik dat dit niet het einde van het verhaal was.
Het was het begin van een nieuw verhaal.
Ik had Heilige Eufemia al ontmoet aan de Aziatische kant van Istanbul.
Nu had ik haar onverwachts opnieuw ontmoet naast het oude Hippodroom.
Twee plekken.
Twee kanten van de stad.
Één opmerkelijk Byzantijns verhaal.
En wederom had Istanbul me eraan herinnerd dat de beste ontdekkingen niet altijd diegene zijn die we plannen.
Soms...
vindt de stad het verhaal voor ons.
En dit werd wederom een verhaal voor Niobe.
Onze partners
